Fikcyjny komunista Batuta mordowaÅ? katolików
Konrad Godlewski
Henryk Batuta byÅ? komunistÄ?, czÅ?onkiem KPP, uczestnikiem wojny domowej w Hiszpanii i wiÄ?źniem obozu w Berezie Kartuskiej. UrodziÅ? siÄ? w 1897 roku w Odessie jako Izaak Apfelbaum. Pierwszy raz umarÅ? w 1947 roku w trakcie walk z UPA pod Ustrzykami Górnymi. Drugi raz - 4 lutego, kiedy zostaÅ? usuniÄ?ty z polskiej Wikipedii, najpopularniejszej i najwiÄ?kszej encyklopedii w sieci, którÄ? redagujÄ? sami internauci.
Fikcyjnego komunistycznego dziaÅ?acza wymyÅ?liÅ?a 15 miesiÄ?cy temu grupka przyjacióÅ? (każÄ? siÄ? nazywaÄ? ArmiÄ? Batuty) zirytowana tym, że warszawiacy bezrefleksyjnie podchodzÄ? do nazw ulic, placów i osiedli. JadÄ?c do kolegi na ulicÄ? Batuty (niedaleko Sonaty i Smyczkowej) na warszawskim SÅ?użewie, zapytali taksówkarza, czy wie, że imienia użyczyÅ? jej Henryk Batuta, “komunista i wróg Polski”. - Wszystko mi jedno - odparÅ? taksówkarz, który nie zorientowaÅ? siÄ?, że to żart. - ZapytaliÅ?my go, czy przeszkadzaÅ?oby mu, gdyby ulica nosiÅ?a nazwisko hitlerowskiego generaÅ?a. OdparÅ?, że nie - denerwuje siÄ? Marek, wspóÅ?zaÅ?ożyciel Armii Batuty.
Marek i jego koledzy 8 listopada 2004 r. wpisali Henryka BatutÄ? do Wikipedii. Na koÅ?cu biogramu umieÅ?cili informacjÄ?, że w Warszawie jest ulica noszÄ?ca jego nazwisko. Ku zaskoczeniu prowokatorów Henryk Batuta przetrwaÅ? w Wikipedii aż 15 miesiÄ?cy. W tym czasie hasÅ?o skopiowali autorzy innych stron internetowych i dziÅ? wyszukiwarka Google wylicza 115 miejsc w sieci, w których pojawia siÄ? fikcyjny rewolucjonista. Biogram skopiowali m.in. autorzy niesÅ?awnej “listy Å»ydów i osób pochodzenia żydowskiego”, którzy umieÅ?cili BatutÄ? obok najwiÄ?kszych znakomitoÅ?ci w kraju, a nawet dopisali od siebie, że “mordowaÅ? katolików”.
Å»eby uwiarygodniÄ? postaÄ?, Armia Batuty umieÅ?ciÅ?a odnoÅ?niki w innych hasÅ?ach. Na przykÅ?ad w biogramie Ernesta Hemingwaya dopisaÅ?a, że Batuta jako pierwowzór postaci Karkowa byÅ? “polskim akcentem” w powieÅ?ci “Komu bije dzwon”. Informacja trafiÅ?a m.in. do serwisu Definicja.com, chociaż w rzeczywistoÅ?ci inspiracji dla postaci Karkowa dostarczyÅ? Hemingwayowi rosyjski reporter MichaiÅ? Kolcow, a “polskim akcentem” w powieÅ?ci byÅ? generaÅ? Golz wzorowany na Karolu Å?wierczewskim.
- Aż strach pomyÅ?leÄ?, do ilu wypracowaÅ? i prac magisterskich mógÅ? w ciÄ?gu tych 15 miesiÄ?cy trafiÄ? Henryk Batuta - mówi WÅ?adysÅ?aw, pracownik naukowy. - MÅ?odzi ludzie masowo korzystajÄ? z internetu, ale nikt nie uczy ich, jak weryfikowaÄ? informacje. Co wiÄ?cej, sami nauczyciele rzadko sprawdzajÄ? wiarygodnoÅ?Ä? informacji, które uczniowie wydobyli z sieci. Ubocznym efektem naszej prowokacji byÅ?o dowiedzenie, jak Å?atwo nabraÄ? internautów.
- KiedyÅ? uważano, że to, co wydrukowano albo powiedziano w radiu lub telewizji, musi byÄ? prawdziwe - dodaje trzeci czÅ?onek Armii Batuty, Roman, urzÄ?dnik paÅ?stwowy. - Chociaż PRL tÄ? wiarÄ? podkopaÅ?, dziÅ? poglÄ?d odżywa w odniesieniu do internetu.
WikipedyÅ?ci zorientowali siÄ?, że coÅ? jest nie tak, dopiero na poczÄ?tku lutego tego roku. ZaczÄ?Å?a siÄ? dyskusja, czy hasÅ?o poÅ?wiÄ?cone Henrykowi Batucie usunÄ?Ä?. To normalna procedura w przypadku encyklopedii, którÄ? wspóÅ?tworzyÄ? może każdy. Podczas wymiany argumentów Armia Batuty dostarczyÅ?a nawet zdjÄ?cie przedstawiajÄ?ce sfabrykowanÄ? tabliczkÄ? “ul. Henryka Batuty 1″.
KtoÅ? z wikipedystów wybraÅ? siÄ? jednak na ul. Batuty i faÅ?szerstwo wyszÅ?o na jaw. HasÅ?o usuniÄ?to i padÅ?a propozycja, żeby utworzyÄ? nowe: “Henryk Batuta - najwiÄ?kszy hoax w historii polskiej Wikipedii”.
SÅ?ówko “hoax” oznacza mistyfikacjÄ?. W anglojÄ?zycznej Wikipedii za najwiÄ?kszÄ? ostatnio mistyfikacjÄ? uważa siÄ? dopisanie do biogramu znanego dziennikarza Johna Seigenthalera sugestii, że miaÅ? on udziaÅ? w zabójstwie prezydenta Johna Kennedy’ego, a także jego brata Roberta.
FaÅ?szywe informacje dopisaÅ? Brian Chase, znajomy rodziny dziennikarza i menedżer firmy kurierskiej z Nashville. Sprawa wyszÅ?a na jaw dopiero po czterech miesiÄ?cach - w październiku zeszÅ?ego roku. Chase tÅ?umaczyÅ?, że tylko żartowaÅ?, nie przypuszczajÄ?c, że internetowa encyklopedia może mieÄ? aż taki zasiÄ?g. Mimo to straciÅ? posadÄ?, a w amerykaÅ?skich mediach rozgorzaÅ?a dyskusja o wiarygodnoÅ?ci Wikipedii i innych internetowych źródeÅ?. W efekcie “New York Times” zakazaÅ? swoim dziennikarzom korzystania z Wikipedii.
Armia Batuty prosi o anonimowoÅ?Ä? i zapowiada, że Henryk Batuta nie jest jej ostatnim sÅ?owem.
Imiona czÅ?onków Armii Batuty zostaÅ?y zmienione